İşçinin zaman zaman sağlık raporu alması olağan bir durumdur. Ancak raporların sıklaşması veya uzaması, işin öngörülebilir biçimde yürütülmesini güçleştirir; işverenin planlama, vekâleten görevlendirme ve iş gücü düzenini bozar. Böyle hâllerde iş sözleşmesinin feshi gündeme geldiğinde sorulması gereken asıl soru şudur: bu, haklı nedenle mi yoksa geçerli nedenle mi fesihtir? İki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır; oysa hukuki sonuçları farklıdır ve doğru türün seçilmesi belirleyicidir.
Haklı fesih ile geçerli fesih arasındaki temel fark
Haklı nedenle fesih (İş Kanunu m.25), iş ilişkisini çekilmez kılan ağır sebeplere dayanır ve işverene bildirim süresi beklemeksizin derhal fesih imkânı verir.
Geçerli nedenle fesih (İş Kanunu m.18) ise iş güvencesi kapsamındaki işçiler bakımından söz konusudur; işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin/işin gereklerinden kaynaklanan, ağırlık derecesi haklı nedene ulaşmayan sebeplere dayanır. Bu fesihte bildirim süresine ve şartları varsa kıdem tazminatına ilişkin haklar korunur; işçi koşulları taşıyorsa işe iade davası açabilir.
Bu ayrım, sık sık rapor alma meselesinde feshin türünü ve sonuçlarını doğrudan etkiler.
Aralıklı ve sık rapor: kural olarak geçerli neden
İş Kanunu'nun 18. maddesi, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli sözleşmesinin, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanılarak feshedilebileceğini düzenler.
İşçiyi tümüyle çalışamaz hâle getirmemekle birlikte, işini gerektiği gibi ve sürekli biçimde yerine getirmesini olumsuz etkileyen sağlık durumları, işçinin yeterliliğinden kaynaklanan geçerli sebeplere örnek gösterilir. Sık ve aralıklı alınan raporlar da bu kapsamdadır: devamsızlık tek tek kısa olsa bile sürekli ve öngörülemez biçimde tekrarlandığında iş akışını bozar ve işverenden bu duruma süresiz katlanması beklenemez. Bu nitelikteki bir devamsızlık, ağırlığı derhal feshe varmadığı için haklı değil; ancak iş ilişkisinin sürdürülmesini güçleştirdiği ölçüde geçerli fesih sebebi oluşturabilir.
Aralıksız ve uzun süreli rapor: haklı fesih gündeme gelebilir
Devamsızlığın niteliği değiştiğinde tablo da değişir. İş Kanunu'nun 25. maddesinin (I) numaralı bendi, sağlık sebeplerine dayalı derhal fesih hâllerini iki başlıkta toplar:
- (a) İşçinin kendi kastından, derli toplu olmayan yaşayışından ya da içkiye düşkünlüğünden doğan bir hastalık nedeniyle devamsızlığın ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi hâlinde işveren sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir.
- (b) Bu hâller dışında kalan hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi durumlarda ise bildirimsiz fesih hakkı, devamsızlığın işçinin kıdemine göre belirlenen 17. maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar.
Burada belirleyici ölçüt, devamsızlığın aralıksız olup olmadığıdır. İşçi raporlarını farklı tarihlerde, aralıklı biçimde almışsa, toplam süre yüksek olsa dahi "ihbar süresi + altı hafta" eşiği aralıksız dolmadığından haklı nedenle fesih koşulu gerçekleşmez. Bu durumda yeniden sık sık rapor alma değerlendirmesine dönülür ve koşulları varsa fesih geçerli nedene dayandırılır.
Feshin türü belirlenirken nelere bakılır?
Doğru fesih türünü tayin etmek için somut olayda şu unsurlar birlikte değerlendirilir: raporların sıklığı, toplam süresi, aralıksız sürüp sürmediği, farklı sağlık kuruluşlarından alınıp alınmadığı, işçinin iş görme edimi ve iş akışı üzerindeki somut etkisi ve bu durumun iş ilişkisinin sürdürülmesini hangi ölçüde güçleştirdiği.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik yaklaşımı da bu çizgidedir: aralıklı ve sık alınan raporlar kural olarak haklı değil geçerli fesih sebebi sayılırken; aralıksız biçimde ihbar süresi ve altı haftayı aşan devamsızlık haklı fesih kapsamında değerlendirilir.
Sonuç
Sık ya da uzun süreli rapor, fesihte kendiliğinden tek tip bir sonuç doğurmaz. Devamsızlığın niteliğine göre kimi olayda geçerli, kimi olayda haklı fesih söz konusu olur. Yanlış türün seçilmesi — örneğin koşulları oluşmadan haklı fesih yoluna gidilmesi — işe iade ve tazminat bakımından beklenmedik sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle işverenin, fesih kararından önce raporların süre ve sıklık özelliklerini, aralıksız olup olmadığını ve iş ilişkisine etkisini dikkatle değerlendirmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz; somut bir uyuşmazlıkta durumun ayrıca değerlendirilmesi yerinde olur.
Diğer Yazılar
- Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?— 30 Mayıs 2026