Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

Arabuluculuk; tarafların, aralarındaki uyuşmazlığı, bağımsız ve tarafsız bir üçüncü kişi olan arabulucunun yönlendirmesiyle, karşılıklı görüşmeler yoluyla çözmeye çalıştıkları bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile düzenlenmiştir.

Dava Şartı Arabuluculuk ile İhtiyari Arabuluculuk

Türk hukukunda arabuluculuk iki temel biçimde uygulanır:

• Dava şartı arabuluculuk: Bazı uyuşmazlık türlerinde (ör. ticari davaların belirli bir kısmı, işçi-işveren uyuşmazlıkları, tüketici uyuşmazlıkları, kira ve ortaklığın giderilmesine ilişkin bazı talepler) dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Aksi hâlde dava, dava şartı yokluğundan reddedilir.
• İhtiyari arabuluculuk: Tarafların serbest iradeleriyle, herhangi bir özel hukuk uyuşmazlığında, dava açmadan önce ya da yargılama sürerken arabulucuya başvurmasıdır.

Sürecin Temel Aşamaları

1. Başvuru ve görevlendirme. Taraflar; arabuluculuk daire başkanlığının sicilinde kayıtlı bir arabulucu üzerinde anlaşabilir ya da dava şartı arabuluculukta adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurarak görevlendirme talep edebilir.
2. İlk toplantı ve bilgilendirme. Arabulucu; tarafları sürecin esasları, gizlilik kuralları, hak ve yükümlülükleri konusunda bilgilendirir.
3. Müzakere. Taraflar, doğrudan veya vekilleri aracılığıyla, uyuşmazlığın esasını oluşturan konuları arabulucunun yönetiminde müzakere eder.
4. Anlaşma veya anlaşmama tutanağı. Süreç; tarafların anlaşmaya varması, anlaşmaya varamaması ya da kanunda öngörülen diğer sebeplerle sona erer. Düzenlenen son tutanak, dava açılması hâlinde dosyaya sunulur.

Anlaşma Belgesinin Hukuki Niteliği

Avukatların ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Diğer hâllerde ise ilgili sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir.

Hukuki Destek

Arabuluculuk; doğru hazırlık yapıldığında, dava yoluna kıyasla daha hızlı ve sürdürülebilir sonuçlar üretebilen bir yöntemdir. Sürecin hangi uyuşmazlık türü için zorunlu olduğu, başvuru anının zamanaşımı ve hak düşürücü süreler üzerindeki etkisi ile müzakere stratejisi her dosya bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki destek alınması tavsiye edilir.